การประคบสมุนไพร
การประคบสมุนไพรคือการใช้สมุนไพรหลายอย่างมาห่อรวมกัน
ส่วนใหญ่เป็นสมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหย โดยนำมานึ่งให้ร้อน
ประคบบริเวณที่ปวดหรือเคล็ดขัดยอก ซึ่งน้ำมันหอมระเหยเมื่อถูกความร้อนจะระเหยออกมา
ความร้อนจากลูกประคบจะช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตดีขึ้น
และยังมีสารสำคัญจากสมุนไพรบางชนิดที่ซึมเข้าทางผิวหนัง ช่วยรักษาอาการเคล็ด ขัด
ยอก และลดปวดได้ดี
อุปกรณ์การทำลูกประคบ
1. ผ้าดิบสำหรับห่อลูกประคบ
2. เชือกหรือหนังยาง
3. ตัวยาที่ใช้ทำลูกประคบ
4. เตา พร้อมหม้อสำหรับนึ่งลูกประคบ
5. จานหรือชามอลูมิเนียมเจาะรู (เพื่อให้ไอน้ำผ่าน)
สำหรับรองลูกประคบ
ตัวยาที่นิยมนำมาใช้ทำลูกประคบ
1. ไพล 500 กรัม แก้ปวดเมื่อย ลดการอักเสบ
2. ผิวมะกรูด ถ้าไม่มีใช้ใบแทนได้ 200 กรัม มีน้ำมันหอมระเหย แก้ลมวิงเวียน
3. ตะไคร้บ้าน 100 กรัม แต่งกลิ่น
4. ใบมะขาม 300 กรัม แก้อาการคันตามร่างกาย ช่วยบำรุงผิว
5. ขมิ้นชัน 100 กรัม ช่วยลดอาการอักเสบ แก้โรคผิวหนัง
6. เกลือ 1 ช้อนโต๊ะ ช่วยดูดความร้อน และช่วยพาตัวยาซึมผ่านผิวหนังได้สะดวกขึ้น
7. การบูร 2 ช้อนโต๊ะ แต่งกลิ่น
บำรุงหัวใจ
8. ใบส้มป่อย 100 กรัม ช่วยบำรุงผิว แก้โรคผิวหนัง ลดความดัน
วิธีการประคบ
1. จัดท่าคนไข้ให้เหมาะสม เช่น นอนหงาย นั่ง นอนตะแคง
ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่จะทำการประคบสมุนไพร
2. นำลูกประคบที่รับความร้อนได้ที่แล้ว
นำมาประคบบริเวณที่ต้องการประคบ การทดสอบความร้อนของลูกประคบคือ
แตะที่ท้องแขนหรือหลังมือ
3. ในการวางลูกประคบบนผิวหนังคนไข้โดยตรงในช่วงแรกๆ ต้องทำด้วยความเร็ว
ไม่วางแช่นานๆ เพราะคนไข้จะทนความร้อนไม่ได้มาก อาจเกิดพุพองได้
4. เมื่อลูกประคบคลายความร้อนลง
ก็สามารถเปลี่ยนลูกประคบอีกโลกหนึ่งแทน แล้วนำลูกเดิมไปนึ่งต่อ ทำซ้ำตามข้อ 2, 3, 4
ข้อบ่งชี้และสรรพคุณทางการรักษา
ของการประคบสมุนไพร จากตัวยาสมุนไพรและความร้อน
1. ลดอาการบวม อักเสบ ของกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อ หลัง 24-48 ชั่วโมง
2. เพื่อลดอาการปวดในกรณีที่ไม่มีภาวะอักเสบแทรก และ/หรือไม่มีอาการปวดบวมร่วมด้วย
เช่น
อาการปวดเมื่อย, ปวดไปตามเนื้อตัวตามตัว, ไม่สบายเนื้อสบายตัว,
เคล็ดขัดยอกฟกช้ำแต่ไม่ฟกบวม
3. ลดการติดขัดของข้อต่อ ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ ช่วยให้เนื้อเยื่อ
พังผืด ยืดตัวออก
4. ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือด ช่วยกระจายเส้นเลือดที่ขอดตามขา, รองช้ำ, ทำให้เลือดลมที่อัดอั้นไหลเวียนได้สะดวกขึ้น
ข้อควรระวัง
1. ห้ามใช้ลูกประคบที่ร้อนเกินไป โดยเฉพาะกับบริเวณผิวหนังอ่อนๆ
หรือบริเวณที่เคยเป็นแผลมาก่อน ถ้าต้องการใช้ควรมีผ้าขนหนูรองก่อน
หรือรอจนกว่าลูกประคบจะคลายความร้อนลงกว่าเดิม
2. ควรระวังเป็นพิเศษในผู้ป่วยเบาหวาน อัมพฤกษ์ อัมพาต เด็ก
และผู้สูงอายุ เนื่องจากบุคคลดังกล่าวความรู้สึกตอบสนองต่อความร้อนช้า
อาจทำให้ผิวหนังไหม้ พอง ได้ง่าย
ถ้าต้องการใช้ควรจะใช้ลูกประคบที่อุ่นๆ
3. ไม่ควรใช้ลูกประคบสมุนไพรในกรณีมีแผล มีการอักเสบ ปวด บวม แดง
ร้อน ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก เพราะอาจทำให้บวมมากขึ้น
4. หลังจากประคบสมุนไพรแล้ว ไม่ควรอาบน้ำทันที
เพราะนอกจากจะไปชะล้างตัวยาออกจากผิวหนัง
ก็ทำให้อุณหภูมิของร่างกายปรับเปลี่ยนไม่ทัน อาจทำให้เป็นไข้หรือไม่สบายได้
การเก็บรักษาโรคประคบสมุนไพร
1. ลูกประคบสมุนไพรที่ทำในแต่ละครั้ง สามารถเก็บไว้ใช้ซ้ำได้
2. ควรเก็บลูกประคบไว้ในตู้เย็น จะทำให้เก็บได้นานขึ้น
ควรเช็คลูกประคบด้วย ถ้าหากมีกลิ่นบูด หรือเหม็นเปรี้ยวก็ไม่ควรนำมาใช้
3. ถ้าลูกประคบแห้ง ก่อนใช้ควรพรมด้วยน้ำหรือเหล้าขาว
4. ถ้าลูกประคบที่ใช้ไม่มีสีเหลืองหรือมีสีเหลืองอ่อนลง
แสดงว่ายาที่ใช้จืดแล้ว คุณภาพยาวน้อยลงแล้ว จะใช้ไม่ได้ผล ควรเปลี่ยนลูกประคบไหม
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น